AVI-tips 3

Als je een AVI-boek gaat schrijven, bedenk dan voor je begint hoe je je onderwerp kunt laten aansluiten bij het leesniveau. Kies een onderwerp en schrijf daarvan alle kernwoorden op. Woorden die je in ieder geval zou willen of moeten gebruiken om het een boeiend verhaal te laten zijn. Ik zag eens iemand struikelen in een verhaal waarin zij haar hoofdpersoon met een brandweerwagen mee wilde laten gaan naar een uitslaande brand die was veroorzaakt door zijn vriendjes. Het was een makkelijklezenboek, bedoeld voor negenjarigen. Een spannend item, maar helaas kon zij in E3 niet echt uit de voeten met woorden als 'brandweerman, brandweerwagen, uitslaande, ladderwagen en kazerne'. En die woorden zijn ook niet goed te vervangen door een korter woord dat hetzelfde uitdrukt. Beter dus om een ander onderwerp te kiezen in dit geval.
Mocht je juist een hoog AVI-niveau moeten schrijven - en geloof me, vanaf niveau M7 wordt het echt ingewikkeld om nog een leesbaar verhaal te produceren - kies dan liefst voor een onderwerp met moeilijke of lange woorden. Deze brand bijvoorbeeld met zijn 'allesvernietigende' vlammen. Dan hoef je de rest van de zin niet zo ingewikkeld meer te maken. Dus geen verhaal over een hond en een kat, maar een over een Yorkshire terriër en een Amerikaanse stompstaartkat (heus die bestaat). Geen verhaal over een doorsnee auto, maar over een Lamborghini. En laat je verhaal zich niet afspelen op zondag, maar op een donderdagochtend. Dat is een lekker lang woord dat niet algemeen is. Telt dus lekker mee.
Kortom: stel vooraf een lijstje op met kernwoorden en controleer of ze passen bij je leesniveau.

Iemand die dat trouwens prima begrepen heeft is Monique Berndes, die de AVI-cursus van Schrijven Online bij me volgde. Het afgebeelde plaatje is van haar M4-boek Luna en de kikker dat binnenkort verschijnt bij uitgeverij De Vier Windstreken.

Juffrouw Stekelhaar

Juffrouw Stekelhaar

Ik had nog nooit zo’n rare juf

als Juffrouw Stekelhaar.
Tot tien uur lijkt ze heel normaal,
daarna wordt ze toch raar!

Dan staat ze druk te jumpen

en rappen voor de klas.
En doet ze vaak een kikker na
die buitelt in het gras.

Dan bonst De Duffe Meester,

die van de hoogste klas.
Hij roept: ‘Is het nou klaar?
Als je mijn vrouw toch was!’

Maar juf is van haar eigen

en niet van Meester Bons.
Dat is voor haar dus mazzel
en een beetje ook voor ons.

(Geplaatst in 'Wat praat je'. Uitgeverij De Inktvis)

Dan kies ik wel een ander boek ...

Een paar keer per week komt er een vraag per mail voor een boekbespreking. Sinds ik veel antwoorden op vragen op mijn website heb gezet, hoef ik zelden meer te beantwoorden wat mijn lievelingskleur is en hoeveel kinderen ik heb.
Meestal zijn het heel aardige en beleefd geformuleerde verzoeken, soms zelfs door de ouders gestuurd omdat de kinderen zelf nog maar net een paar woorden foutloos kunnen typen.

Maar sommige leerkrachten zijn veeleisend, en de kinderen volgen moeiteloos in hun dwingelandij:
'ik moet bij mijn boekbespreek een bieografie doen, dan krijg ik twee punten eksta. wil je me een bieografie sturen van jouw?'
'Nee, helaas, dat wil ik niet. Ik denk dat je die zelf moet maken. Maar stuur me je vragen, dan geef ik antwoord en dan kun je zo zelf een biografie maken.'
'ja sorry, hoor, dat kan niet. het is al voor morgen.'
'Dan heb je nog een middag en een avond. Kom maar met die vragen.'
'ik moet zo naar paardrijden en vanavond zit ik op ballet. dus dat kan niet en nu krijg ik dus een onvoldoende. door jouw!'

In ieder geval schrijft ze 'jouw' consequent fout, denk ik dan. Ik houd wel van consequente meisjes.

Vandaag kreeg ik de volgende mail:
'Ik doe mijn bespreking over help een geheim. kan je me 32 boekenleggers sturen van dat boek? is voor in de klas.'
'Helaas, ik heb geen boekenleggers van dat boek. Ik heb wel hele mooie ansichtkaarten van de covers van andere boeken en gedichtenkaarten. Niet voor de hele klas, maar als je me een adres stuurt dan stuur ik er een stuk of zeven op. Heb je iets om te laten zien bij je bespreking.'
'o, laat dan maar zitten. dan kies ik wel een boek van iemand die wel boekenleggers heeft.'

AVI-tips 2

We hebben een mailer! Bianca Mastenbroek vraagt zich in een antwoord op AVI-tips 1 af:
Ik kan wel vinden op welk niveau je trema's mag gebruiken, maar niet wanneer een accent aigu, zoals in het toch wel veelgebruikte woord: één. Ik hoorde van mijn vriendin dat haar zoontje van zes, die echt als een speer leest (E4 en hoger), daar nog wel moeite mee heeft.

Ja, dat kon ik verwachten. Als Bianca een AVI-vraag heeft, moet het wel een moeilijke zijn, want ze is zelf al een bedreven AVI-schrijfster (zie de afbeelding bij deze Tip van haar boek dat binnenkort verschijnt.)
Allereerst het veelgebruikte één . Ik schreef onlangs een paardenboek waarin ik het woord veelvuldig gebruikte (zoals in 'een voor een') dat vakkundig geredigeerd werd, en daarna kwam het woordje één er niet meer in voor. In alle gevallen waarin ik het gebruikte wist de redacteur mij ervan te overtuigen dat ik het foutief gebruikte. Ik denk dan nu ook dat het woord een veel vaker zonder accenten moet dan we denken.

Maar wanneer 'mag' het nou?
Ik maak nog een omtrekkende beweging om te verhullen dat ik het antwoord moeilijk vind. De lijst met tekstkenmerken die AVI-schrijvers van hun uitgever krijgen is niet meer dan een lijst om je naar te richten. Het is geen AVI-wetlijst. Dus er mag best af en toe van afgeweken worden. Ik zie soms dan ook woorden in boekjes met een laag AVI-niveau waarvan ik denk: dat zou ik nog niet doen. Maar die boeken kregen wel het gewenste keurmerk.
Zeker als je het hebt over het aanvankelijk lezen (tot en met niveau M4) vind ik dat je voorzichtig moet zijn met 'smokkelen'. Maar 'wetten' zijn er dus niet.

Maar wat nu te doen met kenmerken die niet in de lijst beschreven zijn? Zoals dit accentteken.
Daar komt het denk ik neer op handelen met 'gezond verstand'.

Bij M5 komt in de zinnen de ' voor, zoals in 's morgens of in pagina's.
Je zou kunnen verdedigen dat vanaf dat niveau lezers er blijkbaar aan moeten wennen dat er soms ineens tekens in je zin staan en dat een teken iets aanvullends zegt over de letter waar het voor of boven staat. Daarmee zou je kunnen verdedigen dat je er ook een accentteken in mag gooien. Eventueel ook in een woord als café, dat als hoogfrequent leenwoord te verdedigen is. (Die mogen al vanaf E4.)
Ik vind dat verdedigbaar, maar zou er zelf wel voorzichtig mee zijn. Ik zou het vermijden waar het niet echt noodzakelijk is. En vaak valt het prima te omzeilen.

Als we naar het zoontje van Bianca's vriendin luisteren en nog eens verder snuffelen in de kenmerken zien we dat het trema zoals in knieën pas vanaf M6 'mag'. Dat is twee leesniveau's hoger. Je zou ook kunnen verdedigen dat een accent op een letter net zo ingewikkeld is als een trema (ook een uitspraakteken) dat je dan ook bij een lager niveau dan M6 niet of spaarzaam zou moeten gebruiken. Vanaf M6 mogen ook de niet-frequente leenwoorden en daarin zien we dat vaker een accent aigu of accent grave (de streepjes op letters naar rechts of naar links) nodig is.
Dus als je het echt 'veilig' wilt doen, vermijd dan de accenten tot niveau M6, zou ik zeggen.

Mocht iemand een andere mening hebben en die kunnen motiveren in een antwoord hieronder, dan stel ik mijn mening met plezier bij :-)
En natuurlijk mogen vragen ook altijd nog.

AVI-tips-1

Als kinderen leren lezen krijgen ze boeken voorgeschoteld volgens het AVI-systeem. Zo kunnen ze makkelijk boeken kiezen die op hun leesniveau liggen.
Gekscherend noemen schrijvers AVI voluit 'Afkorting Voor Iets', omdat de echte naam' Analyse van Individualiseringsvormen' lastig te onthouden is.
Het schrijven van AVI-boeken is arbeidsintensief en erg leuk als je van puzzelen houdt. Vooral de lage niveaus geven nogal eens problemen omdat heel veel lettercombinaties of woorden met meer lettergrepen nog niet 'mogen'.
Om het schrijven van AVI-teksten onder de knie te krijgen ontwikkelde ik een online cursus voor de Schrijven Online Academie AVI-cursus . Op dit blog zal ik af en toe tips plaatsen voor AVI-schrijvers die het puzzelen makkelijker maken.

Tip 1:
Laat de illustrator het werk doen. Sommige woorden mogen nog niet gebruikt worden, terwijl je er in je verhaal echt niet omheen kunt. Je kunt er dan voor kiezen om uit te (laten) beelden wat je niet mag schrijven. Een mooi voorbeeld zag ik in het boek 'op zoek naar een broer' van Pieter van Oudheusden (tekst) Stijn Claes (beeld). Pieter wilde Guusje achter de computer laten werken. Maar 'computer' mocht als lastig Engels leenwoord niet. Dus tekende Stijn een vader achter de computer en schreef Pieter: 'hoi pap', zegt guusje. 'schuif eens op. nu ben ik.' Waarna Guusje gewoon achter de computer kon worden afgebeeld.

Zelf deed ik iets dergelijks bij mijn boek 'De skoet van oma'. Ik verzon een verhaal over twee kinderen die een staande schemerlamp wilden bevestigen op de scootmobiel van oma. Maar wat te doen met dat lastige woord 'scootmobiel'. Ik noemde het een 'skoet'. Een makkelijk te lezen woord, maar wat moet een kind er zich bij voorstellen? Dus er kwam meteen een tekening bij van een scootmobiel en ook op de cover kwam vanwege de titel met het woord skoet een duidelijke scootmobiel te staan. Daarmee was het woord voor elk kind duidelijk. Stiekem hoop ik ook nog altijd dat het een gangbaar Nederlands woord wordt voor het vreselijke Engelse woord 'scootmobiel'.

Heb je een boeiende vraag over AVI-schrijven dan kun je die ook hier in een reactie achterlaten. Als ik denk dat het antwoord voor meerdere mensen interessant is, schrijf ik er een tip-blogje over. Maar helaas, alleen ik zit in de jury van de beoordeling van de vragen, dus misschien laat ik af en toe een vraagje links liggen. In dat geval moet je misschien gewoon even mijn hele cursus volgen. :-)

Niet te zielig, niet te topzwaar...

Bijna had Willeke, recensente van de Leestafel, het boek 'Guusjes geheim' niet ter recensie aangevraagd, schrijft ze. Vanwege het onderwerp: seksueel misbruik bij kinderen. Toch ben ik heel blij dat Willeke het wel gelezen heeft en dat ze er zo positief over is. Lees hier de hele recensie: Leestafel
De conclusie van Willeke lees je hier:

Van al het leed wat via kranten en televisie binnen komt kan ik toch altijd het slechts tegen het misbruik van kinderen. Van kinderen moet je afblijven. Punt. Maar de wereld zit helaas anders in elkaar, en juist dáárom is het belangrijk dat er toch dit soort boeken verschijnen. Toegankelijk en informatief tegelijkertijd. En ook nog eens goed van toon, niet te zielig, niet te topzwaar, en met de alsmaar terugkerende boodschap… Wat er ook gebeurd is, het is nóóit jou schuld, en wát er ook gebeurd is, práát erover met iemand die je vertrouwt.
Geen boek wat ik zomaar zonder begeleiding in iedere kinderboekenkast zou zetten, wél een boek wat een aanrader is voor kinderen die zelf of in hun omgeving met misbruik te maken hebben.

En meepraten over het boek of de recensie kun je op de Leestafel hier: Forum leestafel

Mijn boeken in de digibieb

Vorige week kreeg ik een verzoek van een van mijn uitgevers of ik bereid was om een selectie van mijn boeken op te laten nemen in de nieuw op te richten landelijke digitale bieb.
Ik wist weinig van het initiatief en ging eerst maar eens op zoek en rondvragen.

Info over het project vond ik hier: Klik

Het gaat dus om boeken die ‘in the cloud’ blijven. Je kunt ze lezen als je verbinding hebt, maar je kunt ze niet downloaden. Iedereen die een gewoon biebabonnement heeft kan de digi-boeken via de site van de eigen bieb lenen. Onbeperkt en gratis? Dat weet ik niet.

Ik consulteerde Janne Rijkers van de VvL (lid worden van die club als je het nog niet bent! VvL) en overlegde met haar over het principe en over de vergoeding. Ook deed ik verder navraag bij de uitgever over de ins en outs.
Wat ik ervan begrijp is dat men (gesubsidieerd) deze pilot wil starten, liefst samen met de GAU (het verbond van uitgevers). Maar dat er huiver is bij de uitgevers om in te stappen, onder meer omdat men graag zelf de eigen boeken gaat aanbieden. Daarom worden individuele uitgevers nu benaderd om deel te nemen, zodat de digibieb bij de start in ieder geval voldoende content bevat. (Mocht ik het allemaal nog niet goed begrijpen dan lees ik het graag in een reactie op dit blog).

De uitgever (niet de digibieb) biedt mij een vast bedrag per titel voor dit eerste pilotjaar. Dit omdat er wettelijk gezien geen leenvergoeding geldt voor digiboeken, zoals bij papieren boeken wel het geval is. Omdat er nog geen ervaring is met het uitlenen van digiboeken is dat bedrag waarschijnlijk een slag in de lucht.

Ik ben met het voorstel akkoord gegaan ondanks dat nog niet alle zaken voor mij duidelijk zijn – dat kan ook niet, het is een pilotfase - en had daar de volgende redenen voor:

1. Deze voorgestelde boeken wil ik onder zo veel mogelijk lezers beschikbaar hebben. Het gaat om kinderboeken over seksueel misbruik, homoseksualiteit, internetpesten en jeugdcriminaliteit. Geen boeken die je gezellig op een verjaardagspartijtje cadeau doet, en dus zijn de verkopen niet adembenemend. Zou het gaan om mijn paardenboeken - die als zoete broodjes over de toonbank gaan - dan zou ik er wellicht anders over gedacht hebben. Daar zou deze beschikbaarstelling wellicht de verkopen van papieren boeken flink schaden.
2. De vergoeding lijkt me zeker redelijk. Per titel per jaar in ieder geval stukken hoger dan de leenvergoeding per papieren titel (van deze boeken).
3. Ik wil graag dat de biebs deze digitale trein niet missen. Ik steun de gedachte dat zo veel mogelijk boeken voor zo veel mogelijk mensen beschikbaar zijn tegen een redelijke prijs. En liever zie ik dan de bieb deze dienstverlening opstarten dan een commerciële partij.

Ik was in ieder geval blij om te lezen dat er gedacht wordt aan een redelijke vergoeding voor de auteur. Ik neem aan dat de uitgever ook een redelijke vergoeding ontvangt en weet eigenlijk niet of het de uitgever vrij staat zelf te beslissen welk deel wordt doorgesluisd naar de auteur. (Mijn uitgever is een week niet te bereiken, dus ik vraag het later na). Mocht dat zo zijn dan zie ik daar een mooie taak voor de VvL om daar collectieve afspraken over te proberen te maken.

Ook was ik blij om te zien dat het dus niet zo zal zijn dat een digibieb slechts een enkel exemplaar van een e-book hoeft aan te schaffen om het vervolgens duizenden keren uit te lenen. Dat zou de doodsteek zijn voor auteurs en uitgevers.

Wie meer info heeft: ik zie graag reacties op dit blog.

Ook wie het een slecht idee vindt dat ik ingestapt ben, hoor ik graag. Ik kreeg al kritische reacties na mijn twitterberichten, omdat het geld voor deze pilot afgesnoept was van de gewone biebs die het toch al moeilijk hebben. Dat wist ik niet en ik weet niet of ik anders zou hebben gereageerd als ik het wel had geweten. Natuurlijk ben ik tegen elke bezuiniging op de biebs! Maar ik denk dat deze digibieb ook nieuwe impulsen kan geven aan de plaatselijke biebs, omdat je daar een abonnement moet hebben voor je digitaal bij de digibieb kunt lenen.

Lees ook het blog van Ted van Lieshout van vandaag, de trigger om mijn al dagen geplande blog hier nu maar snel te schrijven: Blog Ted