Turkije 8 - Europa, europa, europa

Waar we ook kwamen in Turkije, overal werd er gerefereerd aan het feit dat ze 'binnenkort' bij Europa en de euro zouden horen.
Turkse lira's hoefden we al niet meer te pinnen om te overleven, op alle plaatsen kon ook met euro's worden afgerekend en als die op waren konden we zelfs nieuwe euro's uit de geldautomaat halen.

Om de flitsende vooruitgang van het land te accentueren zijn er brede snelwegen aangelegd langs de oprukkende industrieën, die vanwege het feit dat het tolwegen zijn soms wel een gebrek aan auto's hebben. Op een zesbaans weg zagen we zelfs op de linkse strook een zwerfhond zich koesteren in het zonnetje op het asfalt. Er reed alleen af en toe een auto op de rechterbaan en als die een dolle bui had ging die soms midden op de weg rijden.
We werden (wat ik niet verwachtte in Turkije) twee keer aangehouden op de snelweg. Een keer om de bus te wegen en een keer om alle tachograafschijven te controleren. Dat er inmiddels een rijtijdenwet is in Turkije verbaasde me, maar mij werd meegedeeld dat dat allemaal 'moest van Europa'. Het wordt er wel veiliger door op de wegen, zonder twijfel!

Het aandeel van krottige woningen met eventueel een koetje en wat schaapjes ernaast aan de rand van dorpjes neemt in snel tempo af. Elk zichzelf respecterend dorp heeft ze opgeruimd, om plaats te maken voor kleurige hoge woningen, maar meestal voor fleurige flats. Dat staat wel erg raar, een paar keurig aangeharkte flats aan de rand van een dorpje van misschien 1000 inwoners en legio lege plekken om het dorp heen. Ik zou dan liever op de grond wonen.

De nieuwe flats worden gefinancierd door huurkoop. Bewoners betalen een bepaald huurbedrag per jaar en na tig jaren zijn ze eigenaar van hun appartement. Zo zijn huizen daar nu voor iedereen betaalbaar.
Blijkbaar vinden ze het prettig om in de warme zomermaanden in elkaars schaduw te wonen, want de flats staan vaak op een dusdanige afstand van elkaar dat ze zo op elkaars balkon kunnen springen.
Waar we ook kwamen in het land: overal werd gebouwd, gebouwd, gebouwd. Zo te zien is het een land van ongekende mogelijkheden.
Die werkgelegenheid is ook wel nodig omdat sinds de laatste hervormingen (die ook weer moesten van Europa?) de pensioenleeftijd van 43 jaar in stappen wordt opgetrokken naar 65 jaar. Daar steken wij met onze enkele jaren extra karig bij af.

Hoe het moet met de warmwatervoorziening weet ik niet. Op de huizen van een of enkele verdiepingen vind je in het zuiden van Turkije overal de bekende rommelige tonnen en zonnecollectoren op het dak. Een uurtje zon en je kunt weer 24 uur warm douchen. Dat volstaat natuurlijk niet voor een flat.

Wie er toch allemaal in die giga-hoeveelheid flats moesten gaan wonen, vroegen we ons af.
Veel getrouwde kinderen dus die tot op heden met hun ouders nog een woning deelden (die sociale samenhang gaat dus ook rap veranderen) en ook veel uit andere landen terugkerende Turken.
In een kleine plaats aan de kust sprak ik een Nederlandse Duitser die sinds zeven jaar in Turkije woont. Hij vertelde dat hij alleen al in zijn dorp en alleen al dit jaar veertig Duitse mensen of echtparen kende die hun huis of appartement in het plaatsje verkocht hadden en terug naar Duitsland waren gegaan omdat de veranderingen zo snel gaan en de prijzen ook gewoon Europees worden.

Maar nog veel meer Turkse mensen zijn uit Duitsland terug gekomen na hun pensioen of om in hun geboorteland hun loopbaan voort te zetten. Werk is er zo te zien overal genoeg met zoveel bouw, het bloeiende toerisme en vooral erg veel land- en tuinbouw. Tel daarbij op de bodemschatten die Turkije heeft en de visserij dan heb je werk op elk denkbaar gebied.
Waarom zou je dan een een koud ongastvrij land gaan zitten aan de andere kant van Europa?
Ik voorzie hele volksverhuizingen de komende jaren.

In de grote steden aan de Turkse Riviera hebben de buitenlanders de woningmarkt overspoeld. Antalya (door de Turken gekscherend Allemagna genoemd) heeft inmiddels 10.000 Turkse woningeigenaren, naast de 2500 Nederlanders en dan nog de Russen en Denen die er wonen of vakantie vieren in hun eigen appartement.
Van de eindeloze rijen hotels aan het strand staat in de winter driekwart leeg. En ik vrees dat er straks ook in de zomer erg veel leeg komen te staan, want ik kan me niet voorstellen dat toeristen twee keer achtereen de vergissing maken om een week in zo'n all inclusive te gaan zitten met uitzicht op zee, maar met een onooglijk klein strandje en een snelweg bijna over je badlaken. Mij lijkt het vreselijk om daar een week opgesloten te worden, geringd als een duif met de juiste kleur polsband zodat de ober kan zien of je moet betalen of door mag zuipen.
Nee, laat mij dan maar het binnenland in reizen, daar kun je me voor wakker maken.

Turkije 7 - Turk zoekt vrouw

Onze geweldige gids Mustafa (een Turkse Tukker) vertelde ons uitgebreid hoe het zoeken van een partner traditioneel in zijn werk gaat in Turkije.
Eerst moet de jongen in dienst zijn geweest, want tot die tijd is hij een watje dat door geen enkel meisje serieus wordt genomen.
Tegen de tijd dat hij uit dienst komt zijn alle hulptroepen (tantes en andere familieleden die op de markt alle mogelijkheden alvast bespraken en bekeken) al in gereedheid gebracht om jongens op potentiële meisjes te attenderen.

Een huwbaar meisje moet altijd onberispelijk gekleed zijn en in een opgeruimd huis leven, want elk moment kan er een huwelijkskandidaat onaangekondigd met zijn ouders op de stoep staan.
Dan gaat ze thee zetten voor hem en zijn familie, glimlacht haar liefste glimlach en luistert gedwee naar de gesprekken van de volwassenen en de partner to be.
Bevalt hij haar niet, dan laten haar ouders weten dat ze toch eerst nog liever even haar studie afmaakt of men verzint een andere reden waarbij de jongen geen gezichtsverlies lijdt.

Zo kan een jongen, met een beetje pech, dus wel tientallen keren op de thee moeten, voordat er een verlossend woord en een bruiloft komt.
Onze chauffeur was zo'n lekker ding en ook nog eens zorgzaam, vriendelijk en attent, dat we gisten dat hij slechts een enkele keer op de thee had gehoeven. En verdraaid, het klopte.
De rest van de vakantie deelden we mensen in op basis van onze veronderstelling hoe vaak iemand thee zou hebben moeten drinken. 'Dat is er eentje van minstens vijftien keer thee,' zeiden we dan tegen elkaar.

Maar ook wat dat betreft moderniseert Turkije erg snel.
Onze gids veronderstelde dat ik prima zou passen in hun datingprogramma op tv. Ik droeg namelijk mijn heerlijk zittende Turkse broek die ik eerder ooit kocht in Dalyan. Een broek waarvan mijn Turkse vriendin destijds zei dat ik hem absoluut, maar dan ook absoluut, niet mocht dragen in haar nabijheid. De broek hoort een beetje bij een klasse van laten we zeggen, wat minder aantrekkelijke boerenvrouwen of tapijtweefsters. Niet bij een mondaine zelfbewuste vrouw.

Toen ik met die broek aan in een stadje liep, gierden de bewoners daar het dan ook uit. Verschillende mensen wilden met me op de foto, dat gekke mens uit het verre buitenland. Zelfs deze opgeschoten jongens smeekten me met hen op de foto te gaan. Ja, als ik het zo terugzie vind ik ook wel dat ik duidelijk meer talent heb voor slonzig dan voor elegant en modieus.
Maar goed, volgens Mustafa was ik een toonbeeld van de moderne vrouw die zich goed weet aan te passen. Hoofddoekje erbij en ik kon zo op tv.
Wie schetst namelijk onze verbazing toen we hoorden dat er elke dag, ja elke dag, van vier tot zeven op een van de Turkse zenders een programma is waarin mensen (jong, oud, weduwe, gescheiden man en noem maar op) een oproep doen om aan de man of vrouw te komen. Een soort Turk zoekt vrouw dus. Waarschijnlijk man/vrouw en niet vrouw/vrouw of man/man, want dat past niet binnen de Islam.

Ik liet mijn kans voorbij gaan, terwijl ik toch smulde van de vele bruidswinkels in de stadjes en ik me vergaapte aan deze mooie bruidjes aan het strand. In dit geval liepen de bruidegommen er maar een beetje slonzig bij.
Kans verkeken zit ik weer alleen te wezen in dit koude kikkerland.

Turkije 6 - Special price for you!

Verplicht nummer tijdens de reis, het bezoeken van bedrijven die je wat aan willen smeren. Hoe het financieel precies werkt, weet ik niet, maar in ieder geval zijn de reizen zo goedkoop (en dan koos ik nog de duurste organisatie) omdat de hele groep wordt meegesleurd naar een opdringerige verkoopdemonstratie die vermomd is als een bezoek aan een stukje authentiek Turkse arbeid.
Hier waren we in een tapijtknoperij. Het info-deel vond ik zeker interessant. Knap hoe de vrouwen vingervlug de ieniemienie knopen legden. Allemaal in bedrijfskleding, model vormeloos.
En ik ben ook altijd dol op weetjes zoals de lengte van een draad die van een zijdecocon kan worden getrokken: 1,4 kilometer! Onvoorstelbaar.

De verkoopmanager deed het voorkomen alsof het om hier gemaakte (wollen en zijden) tapijten ging, echter de snelheid waarmee een tapijt vordert zou betekenen dat er honderden vrouwen hier zouden moeten werken om alle duizenden
tapijten in zijn verkoophallen te kunnen produceren.
Ik denk dus eerder dat de vrouwen daar als een soort 'aankleding' zaten, het ging hun erom dat we onder het genot van een glaasje ondrinkbare appelthee (een poeder aangelengd met heet water) zouden worden verleid tot aanschaf van een zijden handgeknoopt tapijt van 10.000 euro of meer. Thuis afgeleverd, of als het klein was, meegenomen in een daar verkregen tas. Een simpel handgeknoopt wollen tapijtje van een 2000 euro mocht ook, hoor. Om dat te bereiken besprongen zo'n vijftien medewerkers ons na de demonstratie om ons mee te tronen naar aparte verkoopzalen.
Dat geld had ik dus niet in the pocket, en ook niet op de bank staan, dus kocht ik bijgevoegde fabriekgeproduceerde muismat voor 2 euro. Met gouddraad, kom daar nog maar eens om!
Eigenlijk had ik er een leuk kelimtapijtje willen kopen, want dat had ik nu net nodig. Maar daar werd zo minderwaardig over gedaan (geweven dus stukken goedkoper dan geknoopt) dat ik de zaak snel verlaten heb en hier maar een keer naar een meubelgigant afreis. Lekker puh!

Zoals overal waar we kwamen ging ook hier de eigenaar uitgebreid in op het gevolg van Turkije bij Europa en de invoering van de euro.

Nu waren de vrouwen nog tevreden met een euro of veertig per maand. Als Turkije zich aan zou sluiten bij Europa zou hij het minimumloon moeten betalen en zou deze arbeid dus verdwijnen.
Ik weet niet of ik dat erg vind dat de tapijten voortaan machinaal gemaakt worden. Het lijkt me een hondenbaan, dat knopen met de hand.
Een leek ziet het verschil niet en wie wil er nu tegenwoordig nog een tapijtje dat 80 jaar meegaat? Na 20 jaar wil je wel weer eens op Tweede Paasdag naar de meubelboulevard voor een fris onderleggertje, dacht ik zo.

(Klik op de foto's voor een vergroting)

Turkije 5 - Down to earth!

Om spectaculair te kunnen landen, gaf de piloot nog maar eens gas bij. Vanaf grote hoogte doken we vervolgens richting akkers. We kregen opdracht om camera's en brillen op te bergen en in de landingshouding in de mand te gaan hangen.
Gehurkt, hangend aan de lussen, zaten we als sardientjes klem in de overvolle mand. Er kon niet veel gebeuren.

Zonder bril en onder de rand van de mand zag ik erg weinig, maar ik hoorde de mand zoveel te beter schuren door de takken van een fruitboom. Takken vlogen om ons heen terwijl de ballon de mand meesleurde. Daar zou de boer niet blij mee zijn!
Rakelings gingen we over de elektriciteitskabels en toen smakte de mand met een schok op de grond. Gelukkig werden we nog een stuk meegesleurd, anders hadden we moeten uitstappen in een afgrond. Vrij lastig.
Langzaam maar zeker tuimelde de mand om. Om te voorkomen dat degene voor mij op mij zou vallen, maakte ik me zo smal mogelijk. Te smal dus.
Mijn eigen elleboog drukte zodanig in de zijkant van mijn ribbenkast dat ik subiet een stuk of wat ribben kneusde.
De adem werd me ontnomen, door mijn ribben of door de schrik van het omtuimelen?
Maar daar waren ze alweer, de zwaargewichten. Ze sprongen op en klampten zich vast aan de zijkant van de mand, waardoor die weer keurig recht kwam staan.

Nu uitstappen dus. Omhoog klauteren via de gaten in de zijkant ging prima. Maar daar zat ik dan boven op de rand. Nu moest ik me charmant en elegant om zien te draaien om langs de andere kant omlaag te klimmen. Maar mijn ribben schreeuwden: niet meer bewegen! Heel stil hier voor eeuwig blijven zitten en genieten van het landschap!
Ik twijfelde een seconde. Kon ik me misschien zo langzaam omlaag laten zakken?
Een seconde te lang dus.
Voor ik het in de gaten had legde een van de zwaargewichten mijn arm om zijn nek, zijn ene arm schoof hij onder mijn knieën, zijn andere achter mijn rug en zo droeg hij mijn 85 kilo's keurig een eindje van de ballon vandaan en daar zette hij me, charmant en elegant het mag gezegd worden, bibberend op de grond.

Ik kreeg champagne (zonder alcohol) en een diploma (op naam van Nekky van Kaakhoven) en ik was voortaan een volleerd ballonvaarder!! Jeuh! Dat had ik toch maar mooi gefixt!

Nu, een week later, doet het ademen nog steeds zeer, maar binnen twee tot zes weken zal dat over zijn, is me beloofd. Zo werd het toch nog een adembenemende ervaring!

(Klik op een foto voor een vergroting)

Turkije 4 - Fabeltastisch

Eng?

'En toen, Netty, en toen? Was het niet eng?'
Nee, eerlijk gezegd vond ik het varen geen moment eng. Hoewel ik in de bergen altijd bang ben van smalle richeltjes te vallen en bij afgronden nooit over de reling zal gaan hangen, leek het varen in een luchtballon voor mijn gehersenspoelde geest volledig veilig.
Soms botsten we bijna tegen een ander aan, dat wel. Maar via een Walkietalkie hadden de piloten contact met elkaar en dan ging de een even een beetje omlaag en wij omhoog en daar vlogen we over de ander heen.


Druk?

Druk was het zeker in de lucht. Om mij heen zag ik minstens zestig ballonnen varen en dan waren er ook al geland en andere zag ik nog opgeblazen worden om op te stijgen.
Hoeveel er zoal in de lucht gingen, vroeg ik de piloot.
Nou, zeker wel een stuk of veertig.

Ja, ja.
Ik herhaalde mijn vraag.
Vandaag was het rustig, want het seizoen was nog niet begonnen. Er waren er ongeveer 120 in de lucht, schatte hij.
En die vlogen dus allemaal rakelings, zo laag mogelijk, over dat mooie oude stadje, zodat je de ontbijtyoghurt uit de kommetjes van de mensen kon kijken.
Als ik daar woonde zou ik toch af en toe de neiging hebben er eentje omlaag te schieten die zo laag over mijn platje ging dat je kon zien hoe versleten de schoenen waren die voor de achterdeur stonden. En dat dan elke ochtend dat het niet waait of regent.

Ik telde even vlug. Laten we voorzichtig zeggen dat niet iedereen 24 mensen in een mand propte, maar gemiddeld 20.
Dan kom ik op 120 x 20 x 150 euro is toch even snel 360.000 euro die er op zo'n ochtend, woesj, in de lucht vliegt. Crisis mensen, het is crisis!
In het seizoen vliegen er 140 ballonnen, elke ochtend, volgens mijn piloot, en die zitten vol. Kom ik toch even snel op ruim 5 ton! Geloof me mensen, als Turkije aan de euro begint (daarover in een later blog meer) dan hoeven we die daar niet overeind te houden met extra donaties. Die slimmeriken verzinnen wel weer een lucratief projectje.

Mooi?

Maar fabeltastisch mooi was het zeker! (Klik op de foto's voor een vergroting.) Hoog vliegen voor een overzicht en laag vliegen door een kloof wisselden elkaar af. En als de piloot aan een touwtje trok tolde de ballon rond zodat je een 360 graden panorama kreeg.
Fantastico!

Maar we moesten nog gaan landen! (Morgen meer)

Turkije 3 - Beetje proppen, varen maar!

'Je meent het! Ging je echt daar je leven riskeren?' vroeg een vriendin, twijfelend aan mijn geestesgesteldheid.
Ja, dat ging ik, want dat er af en toe in Egypte eentje uit de lucht valt, wil niet zeggen dat het in Turkije niet veilig is om te varen. Echt 'one hundred procent safe' vertelde de nette ballonnenmeneer.
Hij kwam de avond voor de vaart naar het hotel, nam een serieus uitziende bedaarde piloot mee die volgens de ballonnenman al 20 jaar vaarervaring heeft. De man knikte ons vriendelijk en betrouwbaar toe en beantwoordde geen enkele vraag want hij sprak geen woord 'over de grens'.
We gaven de ballonnenman allemaal 150 euro, kregen daar geen ontvangstbewijs voor terug, want 'one hundred procent safe, madam' en hij vertrok met onze 1500 euro.

Twee dagen later gingen we varen want de ochtend na onze betaling was er te veel wind.
We werden om 5 uur 's ochtends opgehaald. Niet door de man die we gesproken hadden, maar door een TTB'tje.
Een Turks Testosteron Bommetje. Zo'n driftig rennende jonge knul met pikzwarte haren en dito ogen en in een veel te strakke spijkerbroek, waarvan je hoopt dat hij zijn rijbewijs al heeft. Die veel en luid tegen je schreeuwt. Iets dat ik vertaalde als 'Madam, snel snel!!!'

Hij haalde ons op in een busje en omdat het vroeg was en leeg op straat mocht hij best met 100 en luid bellend, door de rode stoplichten, door de straten van het stadje scheuren.
Ik vreesde dat ik er goed aan had gedaan de adoptie voor hond Zjors nog snel even met mijn vriendin te hebben geregeld (zij ging niet mee) want als we op deze manier doorgingen haalden we het startpunt van de ballonvaart niet eens.

Na een ontbijtje van twee overheerlijke kringelbroodjes met jam (in ieder geval een lekker laatste maaltje) ergens in een vage gelegenheid werden we 'opschieten, opschieten!!' in een ander busje gepropt met een ander TTB'tje, want onze jonge waaghals was al gevlogen.

Nog een kwartier rijden langs allerlei akkers waar ballonnen opgeblazen werden, en daar kwamen we hotsebotsend over de zandweg aan bij onze zwerm. Of toch niet, aan de andere kant van de weg bleek nog zo'n zwerm te liggen en daar moesten we 'snel, snel, opschieten!!' wezen. In de lucht voeren al tientallen ballonnen voor ons uit. Gingen die niet botsen dan?

Van de ballonmand die we passeerden mochten we geen foto maken, want die viel al om voor de start. Gelukkig liepen er overal zwaargewichten die steeds naar de juiste plek renden als er iets om dreigde te kieperen. Toeristen en goede naam gered!

'Snel, snel!!!!' we moesten haastig in ons eigen mandje, maar dat oogde al wat vol met Italianen en Argentijnen! De ballon was bovendien van een heel andere maatschappij en de piloot had zeker geen twintig vliegjaren, ik mocht hopen dat hij al 20 vlieguren had. Moesten we daar echt wel in? Er was ons een 'eigen' ballon beloofd met onze tien gasten.
Daarover was geen discussie mogelijk, want als we niet snel zelf instapten via de handige instapopeningen werden we bij kop en kont gepakt en over de rand van de mand gekieperd.


Er zouden 16 mensen in de mand passen, was ons twee dagen daarvoor verteld. Vier per vak. Maar dat bleek een misverstand, echt waar. Er konden er gemakkelijk 24 in en als daar wat Japannertjes en Chineesjes van kleine omvang bij zaten dan kon zo, hoppa, nummer 25 er ook nog wel bij. Beetje proppen.

Restte onze piloot nog slechts een ding: we kregen een kaart met afbeeldingen hoe we ons gehurkt en tegen elkaar gepakt, hangend aan de lussen van de mand, ontdaan van camera en bril moesten opstellen bij de landing.
Juist ja.
En wat was er dan waar van het vooraf vertelde verhaal dat de piloot zo loepzuiver kon landen dat hij de mand vliegend en wel op de aanhanger zou parkeren?
Dat bleek een andere piloot te zijn dan de onze.

We oefenden met stijgende verbazing de omvalnoodlanding even droog en 'voem!!!', we vertrokken.

(Morgen een vervolg. Klik op de foto's voor een vergroting)

Turkije 2 - Op naar de wereldvrede

Op de laatste dag van mijn vakantie bezocht ik de indrukwekkende 'Garten der Toleranz' in de buurt van Belek/Kadriye.
Naast elkaar, met de voordeuren naar elkaar gericht staan daar een kleine moskee, een kerkje en een synagoge. Allemaal modern, maar smaakvol.
Prachtige mozaïekpaden van rechtop gezette kiezelstenen verbinden de drie gebouwen symbolisch.
Hier wordt geschiedenis geschreven, dacht ik. Vanuit hier gaat de wereldvrede ontstaan! Want zeg nou zelf, veel oorlogen ontstaan alleen vanuit de gedachte dat je mensen die een andere god aanroepen zou moeten bestrijden.
Hier mag je naast elkaar of samen bidden tot eender welke god. Zelfs ongelovigen werden (ook in het Duits) op borden vriendelijk gevraagd zich eens te heroriënteren op hun keuze.

Ik vond het fascinerend deze gedachte aan te treffen in een islamitisch land van waaruit de laatste tijd toch ook weer meer berichten ons bereiken over weerstand tegen andere religies.

Enthousiast ging ik er thuis op Googlen in de hoop dat er veel over zou zijn geschreven in de media en dat het project uit 2004 in meer plaatsen in de wereld navolging zou hebben gevonden.
Maar ik vond er nauwelijks informatie over. En alle lijntjes die ik volgde via Google gingen rechtstreeks naar hotelsites van gelijkaardige 'toeristenfabrieken' van waaruit je heel gemakkelijk de plaats zou kunnen bezoeken.
Nog wat verder gravend zag ik dat de plaats was bedacht en gefinancierd door een consortium van 50 hotels die hoopten daardoor een toeristische attractie in hun regio toe te kunnen voegen aan de eenheidsworst die de Turkse Riviera is.
Dat is gelukt, volgens internet bezoeken zo'n 300 toeristen per dag de wonderlijke plaats. Toen ik er was zag ik in de verste verte echter geen toerist en ze zaten ook niet op het terras aan de overkant van de straat van de opdringerige Turkse jongen die graag een raki met me wilde drinken.

Klik op een foto voor een vergroting. Voor de liefhebbers heb ik eventueel nog meer foto's van de interieuren.